Formennskuári Íslands í Norrænu ráðherranefndinni að ljúka.
Nú er nýlokið formennskuári Íslands í Norrænu ráðherranefndinni. Þó svo að ársins verði frekar minnst fyrir það sem á hefur gengið í efnahagsmálum og stjórnmálum hér á landi þá er ekki úr vegi að rifja upp í stuttu máli hvað gerst hefur á vettvangi norrænu embættismannanefndarinnar um byggðamál á formennskuárinu.
Ísland lagði fram formennskuáætlun haustið 2008. Helstu áhersluatriði þar voru:
-
Samstarfsáætlun í byggðamálum fyrir tímabilið 2009 - 2012 tók gildi um leið og formennskuár Íslands hófst. Lögð var áhersla á að vinna samkvæmt samstarfsáætluninni færi í gang og hefur það gengið eftir. 4 vinnunefndir tóku til starfa og hafa þær allar skilað góðu starfi.
-
Ísland lagði til að gerð yrði rannsókn á áhrifum háskóla og rannsóknarstofnana á byggðaþróun á Norðurlöndum og þá einkanlega á strjálbýlum svæðum. Þessi rannsókn var gerð af Nordregio, sem er samnorræn rannsóknarstofnun á sviði byggða- og skipulagsmála, (http://www.nordregio.se/) í samvinnu við aðila m.a. í Noregi og Finnlandi. Niðurstaða rannsóknarinnar var kynnt á fjölmennri ráðstefnu í Reykjavík í júní s.l. Ljóst er að háskólar eru öflugur drifkraftur byggðþróunar þar sem þeir starfa og samstarf þeirra við nærumhverfi sitt er mjög mikilvægt. Mikil ánægja var jafnt með vinnu Nordregio og ráðstefnuna sjálfa. Hefur embættismannanefndin um byggðamál ákveðið að fela Nordregio og vinna framhaldsrannsókn en markmið hennar er að móta stefnu um hvernig hægt er að efla og bæta samstarf æðri menntastofnana utan stórborga og nágrennisins.
-
Ísland lagði einnig áherslu á að fundnar verði leiðir til að styrkja frumkvöðlastarf og nýsköpun á strjálbýlum svæðum með sérstaka áherslu á að styðja konur. Vinna við verkefnið er í gangi undir stjórn Nordregio og lýkur því á næsta ári.
-
Loks lagði Ísland til að skoðað verði hversu langt áhrifasvæði bæja ná út fyrir þéttbýlismörkin og hver áhrif bættra samgangna eru á byggðaþróun. Þessu verkefni verður komið á framfæri við þá vinnunefnd sem fjallar um borgir og borgasvæði. („Nordiske byregioner“.)
-
Almennt séð er landamærasvæðasamstarfið, en undir það fellur NORA, og starfsemi Nordregio þeir þættir sem taka til sín hæstar fjárhæðir af þeim fjármunum sem renna í gegnum embættismannanefndina um byggðamál. Það er eðlilegt því það eru þeir þættir sem taldir eru mikilvægastir.
Til stóð að halda ráðherrafund á Íslandi í júní s.l. þangað sem boðið var ráðherrum byggðamála, orkumála og vinnumarkaðsmála. Því miður varð að hætta við þann fund vegna lítillar þátttöku. Það voru vissulega vonbrigði en staðreyndin er sú að það er ákaflega erfitt að ná fagráðherrum saman til fundar og á það alveg sérstaklega við ef halda á fundina á Vestur Norðurlöndum þar sem ferðatími er mikill en tíminn verður sífellt dýrmætari. Það breytir því þó ekki að mínum dómi að norræn samvinna er Íslandi og öðrum Vestur Norðurlöndum afar dýrmæt, ekki síst þegar á bjátar eins og gerst hefur í íslensku þjóðlífi á liðnu ári.
Nokkuð hefur uppá það skort að málefni Vestur Norðurlanda hafi verið eins áberandi í norrænu samstarfi og æskilegt er. Það helgast auðvitað af því að á svæðinu eru fáir íbúar og vegalengdir gríðarmiklar og því afar kostnaðarsamt að taka þátt í samstarfinu. Fullur skilningur er á þessum vanda og reynt hefur verið að koma til móts við hann meðal annars með niðurgreiðslum á ferðakostnaði vegna þátttöku í norrænu samstarfi og tiltölulega háum styrkjum til starfsemi NORA miðað við annað landamærasvæðasamstarf.
Á næsta ári fara Danir með formennsku í Norrænu ráðherranefndinni og þar með í embættismannanefndinni um byggðamál.
Snorri Björn Sigurðsson
Forstöðumaður Þróunarsviðs Byggðastofnunar og fulltrúi Íslands í Norrænu embættismannanefndinni um byggðamál.
